Lieve allemaal,

Eindelijk weer eens een blogverhaal! Ik ben nu mijn eerste periode van ruim twee maanden veldwerk aan het afsluiten. Morgen ga ik een paar weken op vakantie met Eliza naar Bali en Lombok. Ik kan niet wachten om Eliza te zien. Tegelijkertijd is het ook wel gek om mijn onderzoek te onderbreken, net nu het echt een beetje begint te lopen. Maar het is een goed gevoel om te weten dat er nu iets in gang is gezet, waarmee ik straks in januari weer makkelijk door kan.

Tijdens het schrijven van mijn vorige verhaal (half november) was ik ziek. Dat heeft gelukkig niet lang geduurd: ongeveer een week, daarna heb ik nergens meer last van gehad. Ongeveer twee weken later ben ik er een weekend tussenuit geweest, naar Sabang, een eiland hier vlak voor de kust. Ik heb niet zo heel veel met strand, maar des te meer met duiken, en Sabang is één van de allermooiste plekken die ik ken. Er zijn bovendien, en dat is eigenlijk de grootste attractie, heel weinig duikers, vooral vergeleken met de bekende mooie plekken in Thailand of Maleisië. Al met al een onweerstaanbare verleiding dus, zo vlak bij waar ik woon.

De belangrijkste gebeurtenis in november was Idul Adha (Arabisch Eid al-Adha), het offerfeest. Idul Adha is voor de meeste moslims de allerheiligste dag van het jaar, en valt tegelijkertijd met het moment dat de pelgrims op Hajj in Mekka afdalen van de berg Ararat. Met het offerfeest wordt het (ook Bijbelse) verhaal herdacht van Ibrahim en zijn zoon Ismael. In het kort: God test Ibrahim's loyaliteit door hem op te dragen zijn enige zoon te offeren. Ibrahim gehoorzaamt, en vindt op het laatste moment een schaap op de plek van Ismael. Naast dat het dus deze religieuze betekenis heeft, is Idul Adha ook een belangrijke sociale gebeurtenis. Degenen die daartoe financieel in staat zijn worden geacht te offeren. Het vlees wordt vervolgens ofwel alleen aan ‘de armen', ofwel onder de gehele (lokale) geloofsgemeenschap verdeeld. Om een idee te geven: het offeren van een koe wordt meestal gedeeld door zeven mensen. De koe kost ongeveer 9 miljoen rupiah; dat maakt dus ongeveer 1,25 miljoen per persoon. Dat is voor veel mensen meer dan een maandinkomen, dus offeren is echt iets voor de ‘rijken'!

Waar moslims in Nederland voor het offerfeest hun geitje of schaap naar het slachthuis (laten) brengen (waar het dan halal wordt geslacht) gebeurt dat hier gewoon op straat. Dat is natuurlijk heftig om te zien, maar wat mij eigenlijk vooral opviel was de ‘zakelijkheid' van het hele gebeuren. Ik vond het behoorlijk indrukwekkend om te zien hoe een groep van 40-50 mannen binnen vijf uur zes springlevende koeien en vijf geitjes (de ‘oogst' dit jaar van de moskee in mijn wijk) verwerkten tot 480 precies gelijke pakketjes vlees!

In december is het met mijn onderzoek echt een beetje gaan lopen. Ik heb twee onderzoekslocaties: de stadswijk waar ik woon, en het dorp Seulimeum, ongeveer een uur van de stad vandaan met de motor. Aan de ene kant is dat lastig, want steeds als ik ‘verhuis' breek ik mijn onderzoek op de andere locatie af. Aan de andere kant is de afwisseling ook heel leuk. En beide plekken zijn gewoon heel interessant. Of het op langere termijn ook echt ‘werkt' moet ik later beslissen. Het zou ook kunnen dat de twee plekken te veel van elkaar verschillen, waardoor de vergelijking niet meer echt toegevoegde waarde heeft. In het dorp logeer ik bij een familie, wat heel erg leuk is. Ik slaap op het kamertje van een jongen van mijn leeftijd, dus dat is gezellig. Het is een echt boerendorp, waar ongeveer 80 procent van de inkomsten uit landbouw komt (voornamelijk rijst, maar ook peper, groenten, pinang).

Ook heb ik nu (in ieder geval voorlopig) gekozen voor een centraal thema in mijn onderzoek. Dat ging ongeveer als volgt. Omdat ik met dat ongrijpbare ‘alledaagse' zat, en bezig was met de vraag wanneer islam nu belangrijk wordt voor mensen (en op welke manier) was mijn eerste strategie om vooral over de meest ‘normale', of zelfs ‘banale' dingen te praten: werk, onderwijs, familie en vrienden, veiligheid, vermaak, verdriet, toekomstbeeld en -wensen, seksualiteit, etc. etc. Wat mij op een gegeven moment begon te frustreren was dat dit steeds leek uit te draaien op gesprekken over geld. Acehers praten over het algemeen graag en gemakkelijk over geld. Bovendien raken vrijwel al die zaken die ik net noemde wel op een bepaalde manier aan geld(problemen). Toen ik daarop probeerde mijn frustratie een wat meer constructieve ‘draai' te geven bedacht ik me, aanvankelijk een beetje gekscherend, dat ik altijd nog een boek kon schrijven over ‘God en Geld'. Maar misschien is dat wel precies wat ik ga doen! De spanning (en wisselwerking) tussen morele en economische overwegingen lijkt een heel dankbaar onderwerp te zijn, dat raakt aan heel veel cruciale ‘alledaagse' zaken (rondkomen, kansen, klasse, status en prestige, representatie, prioriteiten, etc.).

Verder heb ik nog mijn ‘zijprojecten', zoals dat over vrouwelijk religieus gezag. Dat concentreert zich voornamelijk op de levensgeschiedenissen en maatschappelijk positie van een paar vrouwelijke schriftgeleerden (ieder met een eigen school) in Aceh Besar (het, grotendeels rurale, district rond Banda Aceh). Tegelijkertijd dienen er zich zo nu en dan ook andere interessante voorbeelden aan. Zo mocht ik afgelopen weekend met ‘mijn' familie mee naar een hele spannende sessie bij een vrouwelijke alim (iemand met veel religieuze kennis) thuis, die de ilmu (wetenschap) bezit om de ‘geesten' van andere beroemde schriftgeleerden (dood of levend) ‘in zich te roepen'. Een soort bezetenheidritueel dus. Ze is dan in staat hun kennis te gebruiken voor het geven van adviezen aan mensen met ingewikkelde vragen en problemen. Ik heb het moment van ‘binnentreden' niet gezien, maar wel het moment waarop ze de geesten vraagt haar lichaam weer te verlaten. Haar stem en manier van praten was daarna helemaal veranderd, en ze wist niet meer wie al die mensen in haar huis waren (dus dat moest haar opnieuw worden verteld). Het gaat hier natuurlijk om een hele mystieke (of ‘magische' zo je wilt), vorm van islam, waar veel andere, meer scripturalistische schriftgeleerden zich tegen verzetten. Het zou goed kunnen dat dit ook de reden is dat ze niet zo ‘bekend' is, dat het verstandiger is om een ‘low profile' te houden. Dat weet ik overigens niet zeker. Misschien vindt ze het gewoon niet zo nodig ‘beroemd' te zijn (zou ze het misschien ook maar druk krijgen..!) In ieder geval hoop ik over dat soort zeken in de toekomst meer te weten te komen!

Ik kan natuurlijk eindeloos doorgaan, maar laat ik dat maar niet doen. Hopelijk hebben jullie nu een beetje een idee waar ik me zoal mee bezig hou. Verder nu ook eens wat fototjes erbij. Intussen iedereen een hele fijne kerst en gelukkig Nieuwjaar gewenst!

Liefs en groeten, David